Son y\u0131llarda teknolojinin ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla geli\u015fmesiyle birlikte ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zeka sistemleri hukuk alan\u0131nda da \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde yer almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle ChatGPT, Siri, robot s\u00fcp\u00fcrgeler ve otonom ara\u00e7lar gibi geli\u015fmi\u015f teknolojilerin g\u00fcnl\u00fck hayata entegrasyonu yapay zeka hukuku kavram\u0131n\u0131n da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u015fekilde g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bu durum hem bireylerin hem de kurumlar\u0131n yapay zekaya dair hukuki sorumluluklar ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler hakk\u0131nda daha fazla bilgi sahibi olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Geleneksel hukuk sistemleri ge\u00e7mi\u015fte insan merkezli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u015fekillendirilmi\u015ftir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde karar alabilen, \u00f6\u011frenebilen ve sonu\u00e7 \u00fcretebilen yapay zeka sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bu sistemlerin nas\u0131l s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131, ne t\u00fcr sorumluluklara sahip olaca\u011f\u0131 ve hangi hukuki stat\u00fcye tabi tutulaca\u011f\u0131 gibi sorular\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda yapay zeka hukuk hem bireylerin hem de \u015firketlerin bu yeni teknolojilerle ili\u015fkisini d\u00fczenleyen \u00e7ok disiplinli bir hukuk alan\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n karma\u015f\u0131k karar alma s\u00fcre\u00e7leri ve y\u00fcksek \u00f6zerklik seviyeleri bu sistemlerin sadece birer ara\u00e7 m\u0131 yoksa hukuki anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k m\u0131 say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015flerin ortaya at\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Mevcut doktrinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan be\u015f ana yakla\u015f\u0131m bulunur:<\/p>\n
Bu yakla\u015f\u0131mlar aras\u0131nda, Avrupa Parlamentosu\u2019nun da destekledi\u011fi \u015fekilde yapay zeka i\u00e7in ayr\u0131 ve \u00f6zg\u00fcn bir \u201celektronik ki\u015filik\u201d stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f a\u011f\u0131rl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece klasik hukuk tan\u0131mlamalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak yapay zekan\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 hukuki karma\u015f\u0131kl\u0131klara daha net \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelecektir.<\/p>\n
Hen\u00fcz ne ulusal ne de uluslararas\u0131 alanda yapay zekay\u0131 do\u011frudan tan\u0131mlayan ve s\u0131n\u0131fland\u0131ran bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir. Bu durum hem kamuoyunda hem de hukuk\u00e7ular aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk yaratmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir yapay zeka sistemi taraf\u0131ndan yap\u0131lan hata ya da yol a\u00e7\u0131lan zarar durumunda kimin sorumlu tutulaca\u011f\u0131 hala net de\u011fildir. Bu sebeple yapay zeka hukuksal durumu yaln\u0131zca teorik bir tart\u0131\u015fma olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, acil \u00e7\u00f6z\u00fcmler gerektiren pratik bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Teknolojinin hukuka yans\u0131mas\u0131 yeni uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na da zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Yapay zeka avukat\u0131 yapay zeka sistemlerinin geli\u015ftirilmesi, kullan\u0131lmas\u0131, lisanslanmas\u0131 ve olas\u0131 zararlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi gibi konularda hem bireylere hem de kurumlara hukuki dan\u0131\u015fmanl\u0131k sa\u011flayan profesyoneldir. Ayr\u0131ca yapay zeka avukat\u0131 g\u00f6revleri fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi, s\u00f6zle\u015fme hukuku, \u00fcr\u00fcn sorumlulu\u011fu ve etik d\u00fczenlemeler gibi bir\u00e7ok alanda destek sunmay\u0131 da kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n hukuk sistemlerine entegre edilmesinde en kritik konulardan biri sorumluluk meselesidir. Bu konuda doktrinde iki temel g\u00f6r\u00fc\u015f \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re yapay zeka sisteminin bir \u201c\u00fcr\u00fcn\u201d olarak de\u011ferlendirilmesi durumunda sistemin sebep oldu\u011fu zararlar\u0131n sorumlulu\u011fu \u00fcreticiye ait olmal\u0131d\u0131r. Avrupa Konseyi Direktifleri ve T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 7223 say\u0131l\u0131 \u00dcr\u00fcn G\u00fcvenli\u011fi ve Teknik D\u00fczenlemeler Kanunu da bu anlay\u0131\u015f\u0131 desteklemektedir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken \u00f6nemli bir nokta vard\u0131r: \u00fcreticinin kusursuz sorumlulu\u011funun do\u011fmas\u0131 i\u00e7in zarar ile \u00fcr\u00fcn aras\u0131nda do\u011frudan bir illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 gerekir. Ne var ki yapay zeka teknolojilerinin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi bu ba\u011f\u0131 kurmay\u0131 olduk\u00e7a zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kusur sorumlulu\u011fu ise geleneksel hukuk sistemlerinin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fte yapay zeka sistemlerinin sebep oldu\u011fu zararlar i\u00e7in bir taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funun ispat\u0131 gerekir. Avrupa Komisyonu\u2019nun 2021 tarihli T\u00fcz\u00fck Tasla\u011f\u0131\u2019nda yapay zeka sistemleri risk d\u00fczeylerine g\u00f6re d\u00f6rt kategoriye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: kabul edilemez risk, y\u00fcksek risk, s\u0131n\u0131rl\u0131 risk ve minimum risk. Y\u00fcksek riskli sistemlerde kusursuz sorumluluk daha ge\u00e7erli bir yakla\u015f\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, d\u00fc\u015f\u00fck riskli sistemlerde kusur sorumlulu\u011fu daha s\u0131k tercih edilmektedir.<\/p>\n
Avrupa Birli\u011fi’nin 2020 ve 2021 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yapay zeka t\u00fcz\u00fck teklifleri bu alanda uluslararas\u0131 d\u00fczeyde hukuki bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturma \u00e7abas\u0131n\u0131 temsil etmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de ise konu hen\u00fcz kapsaml\u0131 \u015fekilde mevzuatla\u015fmam\u0131\u015f olsa da \u00f6zellikle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 t\u00fcketici haklar\u0131 ve \u00fcr\u00fcn g\u00fcvenli\u011fi kapsam\u0131nda baz\u0131 dolayl\u0131 d\u00fczenlemeler mevcuttur. Ancak t\u00fcm bunlar yapay zekan\u0131n \u00f6znel etkilerini tam anlam\u0131yla kapsayacak d\u00fczeyde de\u011fildir.<\/p>\n
Bir yapay zeka sistemi taraf\u0131ndan verilen yanl\u0131\u015f karar veya yap\u0131lan bir hata sonucunda meydana gelen maddi veya manevi zararlar\u0131n tazmini hukukun temel sorular\u0131ndan biridir. Yapay zekan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edebilen bir sistem olmas\u0131 bu zarar\u0131n do\u011frudan hangi tarafa y\u00fcklenmesi gerekti\u011fi konusunda belirsizlik yaratmaktad\u0131r. Bu nedenle yapay zekan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 zararlara y\u00f6nelik tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin hangi kurallara g\u00f6re belirlenece\u011fi konusu hukuk sistemleri i\u00e7in olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k ve yenilik\u00e7i bir alan olarak \u015fekillenmektedir.<\/p>\n
Yapay zeka dijital \u00e7a\u011f\u0131n en \u00f6nemli ve etkili teknolojilerinden biri haline gelmi\u015f durumda. Ancak bu h\u0131zl\u0131 ilerleme, mevcut hukuk sistemlerinin yetersiz kalmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada hem bireysel kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hem de b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin bu teknolojilere dair hukuki stat\u00fc, sorumluluk ve haklar\u0131n\u0131 net bi\u00e7imde bilmeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bu noktada yapay zeka hukuku gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck yasal d\u00fczenlemelerin temel ta\u015f\u0131 olacak niteliktedir.<\/p>\n
>Net bir \u015fekilde ifade etmek gerekirse yapay zeka hukuki durumu geleneksel hukuk normlar\u0131n\u0131n yeniden yorumlanmas\u0131n\u0131 ve yeni normlar\u0131n geli\u015ftirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Sadece bug\u00fcn\u00fc de\u011fil yar\u0131n\u0131 da kapsayan bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te hem ulusal hem de uluslararas\u0131 d\u00fczeyde hukuk\u00e7ulara yasa yap\u0131c\u0131lara ve \u00f6zellikle de bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan uzman avukatlara b\u00fcy\u00fck sorumluluk d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Yapay zeka avukat\u0131, bu yeni \u00e7a\u011f\u0131n hukukla bulu\u015ftu\u011fu noktada anahtar bir rol \u00fcstlenmektedir. Yapay zeka sistemlerinin geli\u015fimi devam ederken, hukuk sistemlerinin de bu geli\u015fime ayak uydurmas\u0131 ve teknolojinin gerisinde kalmamas\u0131 art\u0131k bir tercih de\u011fil, zorunluluktur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Son y\u0131llarda teknolojinin ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla geli\u015fmesiyle birlikte ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zeka sistemleri hukuk alan\u0131nda da \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-576","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=576"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":578,"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/576\/revisions\/578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/senadurulaw.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}