Vesting Sözleşmesi Nedir?

Startup hukuku içerisine baktığımız zaman karşımıza çıkan en önemli sorulardan biriside “vesting sözleşmesi nedir” sorusudur.

Girişimcilik ekosisteminde özellikle teknoloji şirketleri ve start-uplar arasında sıkça duyulan vesting sözleşmesi, ortakların veya çalışanların şirkette belirli bir süre çalışması ve performans göstermesi karşılığında hisse kazanmasını sağlayan bir mekanizmadır. Türk hukukunda doğrudan düzenlenmiş bir kavram olmamakla birlikte, Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde geçerli bir sözleşme türü olarak kabul edilmektedir.

Vesting Sözleşmesi Nedir?

“Vesting”, aslında Anglo-Sakson hukukundan gelen bir kavramdır. Türkçe karşılığı kesinleşme, kazanma veya hak ediştir. Girişim dünyasında kurucu ortaklar veya çalışanlara belirli bir zaman çizelgesi boyunca hisse veya pay hakkı tanıyan anlaşmaya vesting sözleşmesi denir.

Amaç:

• Şirketin erken döneminde ayrılma riski olan kurucu veya çalışanları uzun vadede şirkette tutmak,

• Yatırımcılar için sürdürülebilir bir yönetim kadrosu sağlamak,

• Hisse dağılımını belirli performans ve süre şartlarına bağlamak.

Örneğin; bir kurucuya %20 hisse taahhüt edilir ancak bu hisse 4 yıla yayılan bir planla her yıl %5 olarak “hak edilir”. Ortak şirketten erken ayrılırsa henüz hak etmediği hisseleri kaybeder.

Vesting Sözleşmesi Şartları

Türk hukukunda vesting sözleşmesini geçerli kılan temel unsurlar şunlardır:

1. Süre Şartı (Cliff & Vesting Period):

   • Genellikle 3–4 yıllık toplam bir vesting süresi belirlenir.

   • İlk yıl sonunda “cliff” adı verilen toplu bir hak ediş yapılır (örneğin ilk yıl sonunda %25). Sonraki ay veya yıllarda kademeli hisse kazanımı devam eder.

2. Performans veya Görev Şartı:

   • Bazı sözleşmelerde yalnızca süre değil, belli performans kriterlerinin (örneğin ürünün çıkması, satış hedefi) sağlanması da şart koşulur.

3. Çalışmaya Devam Şartı:

   • Ortak veya çalışan sözleşme süresince şirketten ayrılırsa henüz hak etmediği hisseleri kaybeder.

4. Hisse Geri Alım Hakkı (Buy-back):

   • Ayrılan ortağın hak etmediği hisseler genellikle nominal bedelden şirkete veya diğer ortaklara devredilir.

5. Pay Devir Şartları:

   • TTK uyarınca limited ve anonim şirketlerde hisse devri özel şekil şartlarına tabidir. Sözleşmede bu prosedüre uyulacağı belirtilir.

Vesting Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Türk hukukunda vesting sözleşmesi yapmak için özel bir kanun zorunluluğu yoktur; ancak geçerli olması için bazı kurallara uyulmalıdır:

1. Tarafların Belirlenmesi:
   Kurucu ortaklar, yatırımcılar veya kilit çalışanlar kimse sözleşmede açıkça belirtilir.

2. Hisse Yapısının Tanımlanması:
   Verilecek pay oranı, türü (örneğin anonim şirkette nama yazılı pay), toplam vesting süresi ve hak ediş takvimi açıkça yazılır.

3. Hisse Devrine İlişkin TTK Prosedürü:

   • Limited şirkette hisse devri için noter huzurunda pay devri sözleşmesi gerekir ve şirket sözleşmesinde onay mekanizması varsa uygulanmalıdır.

   • Anonim şirkette nama yazılı pay devri için pay devri sözleşmesi ve yönetim kurulu onayı gerekir.

4. Şarta Bağlı Devir Düzeni:
   Hisselerin devrinin, belirlenen sürenin dolması ve çalışmaya devam şartı gibi koşullara bağlandığı açıkça düzenlenir.

5. Uyuşmazlık Çözümü:
   Genellikle İstanbul tahkim merkezi veya ticaret mahkemeleri yetkili olarak belirlenir.

Vesting Sözleşmesi Yasal Sorumlulukları

Her ne kadar Türk hukukunda vesting doğrudan düzenlenmemiş olsa da, yapılan sözleşme TBK’nın sözleşme serbestisi ilkesi (m. 26–27) çerçevesinde geçerlidir. Taraflar şu sorumluluklara dikkat etmelidir:

• Borçların İfası: Ortak veya çalışan sözleşmede belirtilen süre boyunca şirkette çalışmak ve yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.

• Şarta Bağlı Devirlerde Yükümlülük: Hisse devir işlemleri TTK’nın öngördüğü resmi şekil şartlarına uygun yapılmalıdır; aksi hâlde devrin geçersiz sayılma riski vardır.

• Vergisel Yükümlülükler: Hisse devrinden doğan gelir vergisi veya damga vergisi gibi yükümlülükler göz önünde bulundurulmalıdır.

• Rekabet Yasağı ve Gizlilik: Genellikle sözleşmeye rekabet etmeme ve gizlilik maddeleri eklenir; ihlali tazminat sorumluluğu doğurabilir.

• Sözleşmeye Aykırılık ve Tazminat: Süre dolmadan ayrılan veya yükümlülüklerini ihlal eden taraf, hak etmediği hisseleri devretmekle ve doğabilecek zararı tazmin etmekle sorumlu olabilir.